sluiten

Inloggen

Log hieronder in met uw gebruikersnaam en wachtwoord.

Deze ontvangt u van ons bij het afsluiten van een (proef)abonnement.

Nog geen inlog? meld u gratis aan


Vragen?
Kunt u niet inloggen of heeft u vragen over een (proef)abonnement?.
Neem dan contact op met BIM Media Klantenservice:

sluiten

Welkom bij de Kennisbank NEN 1010

Om de uitgebreide informatie op de kennisbank te kunnen lezen heeft u een inlogcode nodig. Deze ontvangt u bij het afsluiten van een abonnement.

Waarom Kennisbank NEN 1010 kennisbank

  • Kennis van experts altijd beschikbaar
  • Antwoorden, oplossingen en tools
  • Toevoegen van eigen notities mogelijk
  • Praktijkcases, veelvuldig aangevuld
  • Handige formules en interactieve berekeningen
Neem nu een abonnement >


Abonnement € 350,- per jaar, ieder moment opzegbaar. Meer over een abonnement op NEN 1010

“ De norm is soms lastig te begrijpen. De kennisbank bevat de  complete norm NEN 1010 met links naar de praktische uitleg, waardoor achtergronden van de norm duidelijk worden. ”
 

Jaap Jansen,
Installatie Service Bureau

Inloggen voor abonnees


Vragen?
Kunt u niet inloggen of heeft u vragen over een abonnement?
Neem dan contact op met Vakmedianet Klantenservice: 088 58 40 888

Of stuur een e-mail naar: klantenservice@vakmedianet.nl

Overige metingen bij oplevering installatie

De goede werking van elektrische machines en apparatuur is afhankelijk van onder andere de juiste spanning en fasevolgorde. In dit onderdeel van de kennisbank behandelen we de diverse metingen die bij oplevering van een elektrische installatie moeten worden uitgevoerd.

Aansluitingen van enkelpolige schakelaars meten

Aangezien de regels niet toestaan dat enkelpolige schakelaars in de nul zijn opgenomen, moet een beproeving worden uitgevoerd om te controleren of deze toestellen alleen in de fasegeleider(s) zijn aangebracht. In de volgende afbeeldingen is te zien hoe dit op een eenvoudige manier is te controleren.

 

Bij geopende schakelaar is het potentiaalverschil over de schakelaar 230 V. Met behulp van een juiste spanningzoeker is goed te bepalen of de spanning aanwezig is.

 

gesloten schakelaar

Bij gesloten schakelaar is het potentiaalverschil over de schakelaar 0 V.

 

geopende schakelaar nulleider

Bij geopende schakelaar in de nulleider bedraagt het potentiaalverschil over de schakelaar 0 V.

 

gesloten schakelaar

Bij gesloten schakelaar bedraagt het potentiaalverschil over de schakelaar 0 V.

Fasevolgorde in installaties meten

Bij meerfaseketens moet worden gecontroleerd of de fasevolgorde gehandhaafd blijft.

Bij nieuwe installaties moeten alle aansluitingen worden gecontroleerd.

Deze controles zijn zeker in industriële installaties van belang ter voorkoming van een verkeerde draairichting van motoren die op de installatie zijn aangesloten.

Hiervoor is apparatuur verkrijgbaar die op een eenvoudige wijze de volgorde van de fasen aangeeft. In de NEN-EN-IEC 61557, deel 7, zijn de eisen opgenomen die aan dit soort apparatuur worden gesteld.

 

In de praktijk krijgt men veelal te maken met diverse aansluitingen, zoals:

  • driefasewandcontactdozen met een verschillende nominale waarde (16 A, 32 A, 63 A enzovoort);
  • aansluitingen van machines;
  • aansluitingen van schakel- en besturingskasten;
  • aansluitingen van overige elektrische apparatuur.

 

Bij de aanschaf van deze apparatuur dient erop te worden gelet dat het gebruik van diverse verloopstekkers een uitstekend hulpmiddel kan zijn. Hierdoor wordt voorkomen dat met veel losse snoeren moet worden gewerkt.

 

fasevolgordemeter

Een fasevolgordemeter. Bron: Fluke.

Spanningsverlies in installaties bepalen

Wanneer dit is vereist om te voldoen aan bepaling 525 van de NEN 1010, mag gebruik worden gemaakt van de volgende opties:

  • het spanningsverlies wordt vastgesteld door meting van de impedantie van de stroomketen;
  • het spanningsverlies wordt vastgesteld met behulp van grafieken;
  • het spanningsverlies wordt berekend.

 

Spanningsverliesvaststellen door meting van impedantie van stroomketen

Door het uitvoeren van de meting van de impedantie van de foutstroomketen kan gelijktijdig de spanning van de elektrische installatie worden gemeten. In ondertaande  afbeelding is een voorbeeld gegeven van het meten van de spanning, dus indirect het spanningsverlies van de installatie.

 

meten van de spanning

Meten van de spanning. Bron: KWx.

 

Spanningsverlies vaststellen met behulp van grafieken

Onderstaande afbeelding bevat een voorbeeld van een hierbij te gebruiken grafiek.

 

bepalen van het spanningsverlies

Grafiek voor het bepalen van het spanningsverlies. Bron: IEC 60364-6.

 

Spanningsverlies vaststellen met behulp van berekeningen

Elke leiding heeft een ohmse en een inductieve weerstand. Schematisch is dit weergegeven in de afbeelding hieronder.

 

vervangingsschema voor een leiding

Vervangingsschema voor een leiding.

 

De ohmse weerstand is afhankelijk van factoren als:

  • de lengte;
  • het kernmateriaal (soortelijke weerstand);
  • de doorsnede.

 

In formulevorm:

 

R = l · ρ/S

 

waarbij:

  • l               = lengte van de leiding (m);
  • ρ             = soortelijke weerstand kernmateriaal (Ω · mm2/m);
  • S             = de doorsnede (mm2).

 

Verder is de weerstand nog afhankelijk van de temperatuur van de leiding. Deze temperatuurafhankelijkheid wordt weergegeven door de formule:

 

ρT = ρ20 (1 + α · (T – 20))

 

waarbij:

  • ρT           = de soortelijke weerstand bij temperatuur T;
  • α             = de temperatuurcoëfficiënt van het kernmateriaal;
  • T             = de temperatuur van de leiding (°C).

 

Voorbeeld

Stel:

  • ρ20 koper           = 0,0175 Ω · mm2/m
  • α koper               = 0,00393

 

Bepaald wordt: de ρ bij 70 °C.

 

Oplossing:  ρ70 = 0,0175 · (1 + 0,00393 (70 – 20)) = 0,02 Ω · mm2/m

 

Bij het berekenen van spannings- en vermogensverliezen in een leiding wordt vaak gerekend met de soortelijke weerstand bij 70 °C, omdat de leiding belast is (en dus opgewarmd). In plaats van soortelijke weerstand kan ook gerekend worden met het soortelijk geleidingsvermogen. Het soortelijk geleidingsvermogen is de reciproque waarde van de soortelijke weerstand. De formule voor het berekenen van R wordt dan:

 

R = l/γ · S

 

waarbij:

  • γ = soortelijk geleidingsvermogen (S).

 

Bij een soortelijke weerstand van 0,02 Ω · mm2/m hoort een soortelijk geleidingsvermogen van

 

1/0,02 Ω · mm2/m = 50 Siemens

 

De inductieve weerstand van een leiding is vrijwel niet afhankelijk van de doorsnede. De inductieve weerstand van de leiding kan worden berekend met de formule:

 

XL = 2 · π · f · L

waarbij:

  • f              = frequentie van de spanning (Hz);
  • L              = zelfinductie van de leiding (H).

 

De zelfinductie is weer afhankelijk van de ligging van leidingen en de opbouw van de leiding.

Het spanningsverlies in een leiding mag tussen het begin van een installatie en de aansluitpunten niet meer bedragen dan 5% (volgens de NEN 1010). Bij de installatie zoals geschetst in onderstaande afbeelding is dit het spanningsverschil tussen de punten A en B.

 

spanningsverlies in een installatie

Spanningsverlies in een installatie.

 

Het vermogensverlies heeft natuurlijk enige relatie met het spanningsverlies. Hiervoor zijn echter geen eisen vastgelegd. Er zijn wel economische motieven om het vermogensverlies te beperken. Het vermogensverlies in een leiding is:

 

Pv = I2 · R (W)

 

Het vermogensverlies is evenredig met de stroom in de leiding in het kwadraat en de ohmse weerstand.

Gerelateerd aan Overige metingen bij oplevering installatie